Scandinavische designklassiekers zijn tijdloos. Ze stammen oorspronkelijk uit de jaren 50, 60 en 70. Dat was de periode waarin Scandinavisch design beroemd werd. Veel retrostukken worden nog steeds geproduceerd. Andere duiken refurbished of tweedehands op.
Coverfoto: een refurbished PH-5 van Poul Henningsen
Scandinavische designklassiekers om te onthouden
Wat zijn Scandinavische designklassiekers om op je verlanglijstje te zetten? We focussen ons grotendeels op de wat kleinere attributen die betaalbaar en nog steeds verkrijgbaar zijn. Scandinavische designklassiekers combineren tijdloos ontwerp met hoge kwaliteit. Daardoor passen ze moeiteloos in verschillende interieurs en blijven ze vaak generaties lang relevant.
Ter illustratie: de iconische PH-5-lampen uit Denemarken worden sinds de jaren 50 geproduceerd. Oude modellen worden opgeknapt en voor 400 à 500 euro verkocht. Er blijft vraag naar zulke designklassiekers.
10. De JU1-lamp
De JU1-lamp of Utzon-lamp werd in 1947 ontworpen door de Deense architect Jørn Utzon, later bekend van het Sydney Opera House. De lamp bestaat uit meerdere metalen schalen die het licht zacht naar beneden sturen. De vorm doet denken aan schelpen of scheepsonderdelen, een verwijzing naar Utzons jeugd op de scheepswerf van Aalborg. Zijn vader was namelijk scheepsdesigner. Het ontwerp van de JU1 wordt tegenwoordig geproduceerd door &Tradition. Meer informatie…
9. De Panthella
De Panthella-lamp werd in 1971 ontworpen door Verner Panton in samenwerking met het merk Louis Poulsen. De lamp doet onmiskenbaar een beetje sci-fi en paddenstoelvormig aan. De Panthella geldt als een icoon van het optimistische design van de jaren zeventig. Tegenwoordig is de Panthella verkrijgbaar als tafellamp, vloerlamp en een compacte miniversie, zoals je op de foto ziet.
8. De Y-stoel (wishbone chair)
De Y-stoel werd in 1949 ontworpen door Hans J. Wegner voor het meubelmerk Carl Hansen & Søn. De stoel staat ook bekend als de CH24 en valt natuurlijk op door de Y-vormige rugleuning. Het ontwerp is geïnspireerd op traditionele stoelen uit de Chinese Ming-dynastie en combineert een lichte houten constructie met een met de hand gevlochten zitting van papierkoord. De stoel wordt nog steeds geproduceerd in verschillende houtsoorten, zoals eiken, beuken en walnoot. Het geldt als een van de bekendste designklassiekers binnen het Deense design.
7. de Aaltokruk (Stool 60)
De Aalto-kruk, of de Stool 60, werd in 1933 ontworpen door Alvar Aalto. De kruk valt op door de drie poten van gebogen berkenhout. Aalto ontwikkelde de bijbehorende techniek om hout sterker en flexibeler te maken. Het eenvoudige ontwerp maakt de kruk veelzijdig: hij kan dienen als zitplaats, bijzettafel of stapelbare kruk. De Stool 60 wordt nog steeds geproduceerd door het Finse designermerk Artek. Het object is verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen, met een zitting van gelakt hout, linoleum of berkenfineer.
6. Isola’s Unikkopatronen
Het Unikko-patroon werd in 1964 ontworpen door Maija Isola voor het bekende Finse merk Marimekko. Het herkenbare motief met grote, gestileerde bloemen ontstond in een periode waarin Marimekko juist geen bloemenprints wilde maken. Het ontwerp werd echter meteen een succes en groeide uit tot een van de bekendste patronen uit het Scandinavisch design. Unikko werd ontworpen voor textiel, maar is tegenwoordig ook op servies en leuke accessoires te vinden, in steeds weer nieuwe kleurvarianten. Op websitepartner Nordicnest.nl zie je wat er zoal voor handen is.
5. Jacobsens stationklok
De stationklok van Arne Jacobsen werd in 1939 ontworpen voor het station van Aarhus. De klok valt op door zijn strakke wijzerplaat met duidelijke cijfers en een elegante secondewijzer. Het ontwerp past bij Jacobsens functionele modernisme: helder, leesbaar en zonder versiering. Tegenwoordig is de wandklok nog steeds verkrijgbaar, meestal in zwart of wit. De tafelklokjes zijn wat kleurrijker uitgebracht, zoals je onderstaand ziet. Leuk alternatief is het nog minimalistischere ontwerp van Jacobsen voor het stadhuis van Rødovre. Daar heeft de wijzerplaat geen cijfers.
4. AJ-lamp
Dat Arne Jacobsen een alleskunner was, bewees hij bijvoorbeeld met de AJ-lamp. Deze werd in 1957 voor het SAS Royal Hotel in Kopenhagen ontworpen. Dit Gesamtkunstwerk geldt nog steeds als kroon op Jacobsens werk. Jacobsen ontwierp echt alles zelf, inclusief interieur, meubels en zelfs bestek. Fabrikant Louis Poulsen nam de productie van de AJ-lamp voor zijn rekening. De AJ-lamp is direct herkenbaar aan de scherpe, conische kap. De serie omvat tafel-, vloer- en wandlampen en wordt nog steeds geproduceerd en veel verkocht.
3. De Egg Chair
De Egg Chair is een van de bekendste Scandinavische designklassiekers. Net als de AJ-lamp werd de stoel ontworpen door Arne Jacobsen voor het SAS Royal Hotel in Kopenhagen. Beroemd werd de stoel door de organische, ei-vormige kuip die beschutting en comfort biedt. Het ontwerp wordt nog steeds geproduceerd door de meubelmakers van Fritz Hansen en groeide uit tot een icoon binnen het concept Danish Modern. Originele Egg Chairs van Fritz Hansen kosten vaak duizenden euro’s. Replica’s of interpretaties van andere merken zijn veel goedkoper, maar gelden niet als officiële designklassiekers.
2. De Aalto-vaas (Savoy-vaas)
Deze iconische vaas werd in 1936 ontworpen door Alvar Aalto en zijn vrouw Aino Aalto. Omdat de Aalto’s de vaas gebruikten bij het interieurontwerp van restaurant Savoy in Helsinki, staat deze ook wel bekend als Savoyvaas. De golvende, organische vorm wordt vaak in verband gebracht met de Finse meren en landschappen. De vaas wordt nog steeds geproduceerd door Iittala en is verkrijgbaar in verschillende maten en kleuren, van helder glas tot tinten als mosgroen, grijs en koperkleurig glas.
1. De PH-5-lamp
De PH-5 werd opgeleverd in 1958. Het ontwerp is van de Deen Poul Henningsen, misschien wel de vader van de moderne verlichting. De lamp bestaat uit meerdere reflecterende schalen die verblinding voorkomen en het licht gelijkmatig verspreiden. De PH-5 groeide uit tot een van de bekendste Scandinavische lampen. Je ziet ze zeer regelmatig in Scandinavische vakantiehuisjes, films en series. Van meet af aan werd de lamp door het merk Louis Poulsen geproduceerd. Tegenwoordig is er ook een goedkopere miniuitvoering op de markt. Meer over de PH-5 (mini)…
Deze Scandinavische designklassiekers zijn toegankelijk en betaalbaar
Hoewel Scandinavische designklassiekers meestal wel een prijskaartje hebben, zijn ze niet allemaal even duur. Dat wil zeggen: je betaalt nog steeds wel voor de naam en de kwaliteit, maar de bedragen zijn ook weer niet astronomisch. In tal van webshops zie je het Finse Iittala-glaswerk terugkomen, met onder meer de beroemde Aaltovaas. Ook lampen als de Panthella van Verner Panton en de PH-5 van Poul Henningsen zijn gewilde objecten. Je ziet ze regelmatig in huiskamers, showrooms en tv-series terug.
Gebruikte bronnen en achtergrondinformatie
Onderstaand vind je de bronnen die voor dit artikel gebruikt zijn. Mocht je op zoek zijn naar een geïllustreerd overzichtswerk van wat Scandinavisch design is, dan is het werk van Fiel, C. & Fiel, P. (2017) een aanrader. Op deze pagina vertellen we meer over de geschiedenis van Scandinavisch design.
- Fiel, C. & Fiel, P. (2017), Modern Scandinavian Design. Verkrijgbaar via Libris.nl.
- Teilmann-Lock, S. (2020). History and current status of design in Scandinavia. Geraadpleegd via SSRN.
Meer Scandinavisch design?
Elders op It’s Scandinavian.com lees je nog veel meer over wat Scandinavisch design is. Zie bijvoorbeeld deze kooptips voor Scandinavische meubels. Wellicht vind je ook onderstaand iets van je gading.
Beste wandlamp Scandinavisch design
Ben je op zoek naar een wandlamp in Scandinavisch design? En ben je benieuwd welke het best in je interieur past? We zetten geprezen modellen als die van Alvar Aalto…
Een tafel in Deens design kiezen
Je wilt een tafel voor je woonkamer of eetkamer in mooi Deens design. Waarom vinden we dat vintage Deens en Scandinavisch design zo mooi? En welke tafels passen het beste…
Wat is Scandinavisch design vroeger en nu?
Wat is Scandinavisch design? Het is een minimalistische en functionele ontwerpstijl uit Noord-Europa. Scandinavisch design als erkend concept bestaat vanaf de jaren 50. Kenmerken zijn organische vormen, neutrale kleuren en…