De lamp speelt een grote rol binnen het concept Deens design. We lichten enkele merken en uitvoeringen toe. De klassiekers van Henningsen, Jacobsen en Panton zijn nog steeds erg in trek, maar ook een nieuwe generatie designers weet van wanten.
Coverfoto: Vanitjan via Freepik
Meteen Deens design-lampen bekijken ⬇️💡
Deens design en de lamp
Je hebt lampen in Deens design in allerlei soorten en maten. Denk aan stalampen, plafondlampen, tafellampen of spotjes. Zowel hout, metaal als kunststof worden veel gebruikt. Het licht is warm en diffuus. Ontwerpers proberen vaak de suggestie van kaarslicht te wekken.
Wie de Deens designlamp wil begrijpen, zoomt eerst een beetje uit. Deens design gaat om waarden als democratie (toegankelijk voor de massa), familie (gezelligheid en samenzijn) en duurzaamheid (kwaliteit). Deens designlampen stralen functioneel en gezellig licht uit. Het stoort het oog niet en zorgt voor een prikkelarme omgeving als je na een lange werkdag thuiskomt en wilt uitrusten. Voor we je voorstellen aan de verschillende lampen schijnen we eerst ons licht op drie historische iconen.
Tip! Lees ook eens: ‘Scandinavische verlichting: een introductie’.
Poul Henningsen
Deens designer Poul Henningsen (PH) werd al in de jaren twintig van de 20e eeuw internationaal een gevestigde naam, nog ver voor Deens design in ieders woonkamer zou staan. Hij geldt bovendien als grondlegger van modern lamp-design. De naar zichzelf vernoemde PH-lamp werd in 1925 gepresenteerd op de Wereldtentoonstelling van Decoratieve Kunsten. Het werken met schubsgewijze lagen en het breken van lichtstralen zou een rode lijn blijken binnen zijn ontwerpen. Vandaag de dag zien we zijn stijl nog steeds terugkomen in allerhande lampen van verschillende merken wereldwijd. De de PH5-lamp uit 1958 is nog steeds gewild en te koop. Deze Deens design-lamp is misschien wel een van de populairste designlampen wereldwijd.
Arne Jacobsen
Een jaar voor de PH5-lamp werd de AJ-lamp gepresenteerd. Ook Arne Jacobsen verbond zijn initialen aan de lamp. De lamp werd bekend als onderdeel van Jacobsens interieurontwerp van het SAS Royal Hotel, hartje Kopenhagen. Het project wordt tegenwoordig als Deens nationaal erfgoed gezien. Het hotel is eigendom van Radisson en mikt een beetje tegen de principes van Deens design in op het hogere prijssegment. Het Deens design in materieel opzicht wordt nog steeds geëerd in het hotel, best een kijkje waard dus.
Verner Panton
Verner Panton geldt als een nakomer binnen het midcentury danish design. Zijn beroemdste lamp: de Panthella past naadloos in het tijdsbeeld van de vroege jaren zeventig. Anders dan de beroemde Deense ontwerpers uit de jaren 50 en 60 werkte Panton met plastics. De markt vroeg om goedkopere materialen met nieuwe mogelijkheden. Panton was een van de weinige Denen die daar op inspeelde. Het licht geeft in combinatie met de paddenstoelvorm een bijna psychedelische en sci-fi-achtige indruk. Het licht is sterk maar verblindt door de extra kunststoflaag niet.
Deens designlamp: Louis Poulsen
Louis Poulsen is waarschijnlijk de bekendste verkoper van Deens designlampen. Zo hebben ze de hierboven genoemde AJ-lamp van Jacobsen, de PH5-lamp van Poul Henningsen en de Panthella van Panton in hun assortiment. De lampen zijn allesbehalve goedkoop, maar je haalt er wel een stukje Deense designhistorie mee in huis. Verderop op deze pagina tippen we ook enkele goedkope designlampen voor je.
Deens design-lamp: Fritz Hansen
Hebben we Poulsen genoemd, dan moeten we ook Fritz Hansen noemen. Dit is één van de vele familiebedrijven in de Deense interieurindustrie. Naast de Concert-lamp van Sydney Opera House-architect Jørn Utzon verkoopt het bedrijf de lampen van ontwerper Jo Hammerborg. Opvallend zijn de subtiele glooiingen bij deze lampen. Met hun nieuwe lamp-model de Kaiser Idell brengen ze bovendien een ode aan de Bauhaus-beweging.
Deens design-lamp: andere bekende merken
Deense bedrijven zijn oververtegenwoordigd in de Scandinavische designbranche, zeker als het om meubels en lampen gaat. We zetten nog een aantal bekende en minder bekende modellen voor je op een rij en tippen ook enkele modellen in de lagere prijssegmenten.
Bovenstaande winkel-hyperlinks zijn grotendeels affiliate-links. Dat betekent dat we een klein percentage van de aankoopprijs ontvangen, mocht je op de link klikken en een lamp kopen. Dit verandert niets aan jouw aankoopprijs. De websites waarnaar we linken hebben een breed aanbod met veel modellen en merken. Er is dus geen financiële prikkel om de ene lamp wel aan je voor te schotelen en de andere niet.
Deens design in vogelvlucht: van lamp tot operahuis
Het concept Deens design of Danish Modern werd voor het grote publiek populair na de Tweede Wereldoorlog. Dat ging eigenlijk gelijktijdig met de opkomst van Scandinavisch design en het midcentury modern in de Verenigde Staten. De tijdschriften stonden er vol mee en er waren exposities met Deen design. Uit de lucht vallen kwam Deens design zeker niet. De Denen waren bijvoorbeeld bevlogen in het maken van meubels.
Deens design kent vele verschijningsvormen. De stoelen en meubels van ontwerpers als Hans J. Wegner, Kaare Klint, Grete Jalk, en Finn Juhl spreken tot de verbeelding. Dat geldt ook voor de vele iconische modellen. Denk aan de ei-stoel van Arne Jacobsen of de golvende, gekleurde plasticstoelen van Verner Panton. In de lampenwereld zouden de PH-lampen van Poul Henningsen het uithangbord worden van Deens design. Ook de AJ-lamp van Arne Jacobsen is een bekend model en wordt nog steeds voor veel geld verkocht.
In de architectuur zijn de minimalistische, Deense ontwerpen gewild. Het meest tot de verbeelding spreekt het Sydney Opera House. De Deen Jørn Utzon won de ontwerpwedstrijd die eraan vooraf ging verrassend. Zijn leerling Henning Larsen zette de traditie voort. Één van zijn laatste werken is nog vrij jong: het Harpa-concertgebouw in Reykjavík.
Je leest hier meer over Deens design…
Bronnen en leestips over Deens design en lampen
- Hansen, P.H. (2006), Networks, narratives, and new markets: The rise and decline of Danish modern furniture design, 1930–1970. Business History Review, 2006. Geraadpleegd via Researchgate.net
- Munch, A. V. (2021). Conspicuously Quotidian: Poul Henningsen on Bauhaus and the Art of Promoting Danish Modern. Tahiti, 11(1), 7–19. Geraadpleegd via tahiti.journal.fi
- Malene Breunig, Shona Kallestrup (2021), Translating Hygge: A Danish Design Myth and Its Anglophone Appropriation. Journal of Design History, Volume 33, Issue 2, May 2020, Pages 158–174. Geraadpleegd via Research Repository St. Andrews
- http://www.danish-lights.com, encyclopedisch overzicht van Deens-design-lampen.
Meer over het kiezen van een lamp en Deens design
Elders op deze website hebben we nog meer artikelen over lampen, Deens en Scandinavisch design. Neem gerust eens een kijkje.
Beste wandlamp Scandinavisch design
Ben je op zoek naar een wandlamp in Scandinavisch design? En ben je benieuwd welke het best in je interieur past? We zetten geprezen modellen als die van Alvar Aalto…
Hanglamp in Scandinavisch design – Artek, &Tradition en Louis Poulsen
Welke hanglamp in Scandinavisch design past het beste in jouw interieur? Kies je voor de bekende verlichting van Artek, &Tradition en Louis Poulsen? Of ga je voor een vintage PH-lamp…
Wat is Scandinavisch design vroeger en nu?
Wat is Scandinavisch design? Het is een minimalistische en functionele ontwerpstijl uit Noord-Europa. Scandinavisch design als erkend concept bestaat vanaf de jaren 50. Kenmerken zijn organische vormen, neutrale kleuren en…