De Åland-eilanden danken hun rol als toeristische trekpleister op de eerste plaats aan de duizenden eilanden die een natuurlijke barrière tussen de Oostzee en Botnische Golf vormen. Deze Zweedstalige archipel kent een interessant verleden van Russische garnizoenplaats tot autonoom gebied binnen Finland.
Coverfoto: strand bij Bomarsund, Åland-eilanden
Link: ‘Kaart Åland-eilanden’
De Åland-eilanden en toerisme
De Åland-eilanden horen bij Finland, maar onderscheiden zich door een Zweedstalige traditie. Er is een vergaande bestuurlijke autonomie met eigen nummerplaten, een vlag en internetdomein. Die eigen culturele identiteit wordt erg gekoesterd door de eilanders. De grond en huizen mogen in principe alleen door Ålanders worden gekocht. Musea en culturele festivals benadrukken de eigen cultuur, ondanks dat de Åland-eilanden staatkundig onderdeel van Finland zijn.
De Åland-eilanden kennen vooral in de zomer veel toerisme. Eind juni is populair vanwege midzomer en juli is doorgaans de warmste maand. In het voorjaar en najaar is het een stuk frisser en rustiger. Vooral de herfst kan erg mooi zijn in deze streken. In de winters is het koud en ligt er een pak sneeuw, ideaal voor langlaufers. De hoofdstad Mariehamn kan best gezellig zijn, vooral langs de hoofdstraat. De charme van de Åland-eilanden ligt echter vooral in het landschap, de natuur, het vele water en de idyllische dorpjes, haventjes en gehuchten. Dat maakt de eilanden bijzonder geschikt voor fietsers, wandelaars en waterrecreatie. Je eigen auto meebrengen kan prima. Er gaan zowel overdag als ’s nachts veerboten naar Zweden en het Finse vasteland.
De natuurlijke kenmerken van de Åland-eilanden
Het gebied is lichtglooiend, ruig, groen en rotsachtig. Deze unieke eilanden in de Oostzee zijn gevormd door de fenomenale krachten van ijsplaat tijdens de laatste ijstijd. Na het verdwijnen van het zware pakijs begon de aarde hier omhoog te veren. Dat noemen we postglaciale opheffing. Zo’n 6000 jaar geleden staken de eerste eilandjes hun stenen koppen boven het wateroppervlak. Al snel kwamen de planten- en bomenzaden van het vasteland aanwaaien om de eilanden hun groene imago te geven. Tot op de dag van vandaag stijgen de eilanden nog elk jaar een paar millimeter verder boven het water uit. Niet verkeerd met die stijgende zeespiegel.
Het gesteente op de Åland-eilanden heeft een warme, roodachtige kleur, kenmerkend ook voor Zuid-Finland. De archipel bestaat uit maar liefst 6700 eilanden. Je bent nooit ver bij het water vandaan. De Åland-eilanden hebben net als het Zweedse Gotland en Öland veel zonuren.
Start je vakantie op Åland met midzomer
De Åland-eilanden kennen veel toerisme en staan ook bekend om hun midzomerfolklore. Eind juni wordt er gefeest en gedanst met familie en vrienden. Ook de meibomen, met de kleurrijke slingers mogen natuurlijk niet ontbreken. Vanaf midzomer heeft de jeugd vrij en wijken veel families uit naar hun buitenhuisjes voor een lange vakantie.
Er is trouwens veel meer folklore op de Åland-eilanden. De falurode houten huizen doen bijvoorbeeld meteen aan de verwantschap met Zweden denken. De eilanden staan ook bekend om de oude houten windmolens. In het openluchtmuseum Jan Karlsgården in Kastelholm kun je ze nog steeds aanschouwen. Kastelholm is ook de naam van het nabijgelegen fort. Je kunt hier tegen entree zelf rondneuzen of een rondleiding nemen. De jachthaven van Kastelholm is een mooie plek voor koffie en gebak.
Hoe de Åland-eilanden bij Finland kwamen
Waarom zijn de Åland-eilanden eigenlijk Fins en Zweedstalig? Alle Oostzee-eilanden in dit gebied behoorden ooit tot de Zweedse kroon, net als Finland. In 1809 verloor Zweden de gebieden aan Rusland. Finland was destijds een groothertogdom onder de Russische tsaren. Dat resulteerde tijdens de Krimoorlog erin dat de Britse en Franse marine het kustfort Bomarsund aanvielen in de zomer van 1854. Bomarsund was toen eveneens de hoofdplaats van de Åland-eilanden. Mariehamn zou pas later gesticht worden. Het kustfort was ook een belangrijke schakel in de verdediging van Sint-Petersburg en Rusland. De Russen werden overrompeld door de vuurkracht van de Brits-Franse vloot. Wat voor toeristen nog rest is een ruïne en een boeiend museum dat dit verhaal in beeld en geluid uitlegt. In dit artikel vertellen we er meer over.
Toen Finland zich onafhankelijk verklaarde tijdens de Russische Revolutie in november 1917 kwam Åland in een moeilijke situatie. Vijfennegentig procent van de bevolking wilde weer bij Zweden horen. En het waren Zweedse militairen die de lokale bevolking beschermden in de jaren van de Finse burgeroorlog. In 1921 besliste de Volkenbond (voorloper van de VN) dat de Åland-eilanden een zelfstandig gebied zouden worden onder Finse vlag. Die situatie duurt tot vandaag de dag voort.
Sinds de jaren 90 horen de Åland-eilanden samen met Finland tot de Europese Unie. En vanaf 2003 wordt er met euro’s betaald. Åland zit in dezelfde tijdzone als Helsinki en dat maakt dat het een uur later is dan in Nederland en België.
De ferry naar Åland 🛳
Åland is op verschillende manieren te bereiken. Verreweg de meeste toeristen doen de eilanden aan met de veerboot. Dit kan op de eerste plaats vanuit Zweden. Je stapt op de boot in Stockholm, Käpellskär of Grisslehamn. Die laatsten zijn het goedkoopst en betreffen ook de boottochten die overdag naar de eilanden gaan. Het mooie aan deze goed onderhouden veerdiensten is dat ze door de prachtige archipel varen, waar de Ålandeilanden onderdeel van zijn. Het is dan ook absoluut genieten om met een drankje op het dek te zitten. De rotsen, de dennenboompjes en de vele eilandjes trekken langzaam en geleidelijk aan je voorbij.
Vliegen of zelf met de boot naar de Åland-eilanden
Voor wie handig met de boot is, je kunt ook met eigen boot naar de eilanden varen. Mensen met wat meer haast nemen een binnenlandse vlucht vanuit Helsinki. Bij Mariehamn ligt namelijk een kleine luchthaven. Zie Google Flights.
Toerisme: wat te doen op de Åland-eilanden tijdens je vakantie?
De eilanden zijn geënt op toerisme, zonder dat het echt vervelend of druk aanvoelt. Wat kun je zoal doen tijdens je bezoek aan de westelijkste eilanden van Finland?
Met de fiets eropuit 🚲
De fiets is het ultieme middel om het landschap goed in jezelf op te nemen. In het voorjaar staan de appelboomgaarden in volle bloei. ’s Zomers zijn het vooral de bermen die opkleuren dankzij de wilde bloemen. In Mariehamn kun je een fiets huren bij Ro No Rent, meteen bij de veerterminal. Hier en daar kun je ook bij campings of hotels een fiets huren of lenen. Zelf met de fietsendrager op de veerboot kan natuurlijk ook. Dat kost niets extra’s.
De fietsroutes voeren je langs de mooiste plekjes. Denk aan gemoedelijke buurtcafeetjes, bloemrijke weides en groene naaldbossen. De lange slingerende kustlijn van Åland herbergt heel wat kleine stranden en rustige baaien. Met de fiets kun je bovendien makkelijk op de veerpontjes van het ene naar het andere eiland hoppen.
Ook hoofdplaats Mariehamn is goed te verkennen met de fiets. Hieronder vind je een route-idee. Eventueel vind je hier het gpx-bestand voor in je eigen navigatiesoftware.
Musea bezoeken 🖼
De Ålanders zijn trots op hun afkomst en cultuur en dat merk je ook in de aanwezigheid van musea. Zo is er een zeevaartmuseum, een historisch openluchtmuseum (Jan Karlsgården), een museum voor jacht en visserij, een kunstmuseum, een schoolmuseum en een brandweermuseum. We hebben er een paar op de kaart geprikt voor je. Maar laat je zeker ook inspireren via Museum.ax. Vergeet ook het al genoemde museum bij voormalig fort Bomarsund zeker niet.
Frisbee-golf 📀
Het discgolf of frisbee-golfen is populair op de Åland-eilanden. We hebben voor de afwisseling geen idee waarom dat zo is. We weten wel dat het ook op sommige plekken in Zweden een ding is. Verwacht er ook niet te veel van. De gedachte erachter is dat je een frisbee uit het rek neemt en vanaf het startpunt steeds het netje weet te vinden met je frisbee in zo weinig mogelijk pogingen. Een soort van minigolf, maar dan met de frisbee aan de hand.
Vogelspotten 🐥
De ligging midden in zee trekt ook veel vogels aan. Op het vuurtoreneiland Lågskär – best ver in de Oostzee ten opzichte van de andere eilanden – worden jaarlijks meer dan 200 soorten waargenomen. Natuurgebied Herröskatan op het eiland Högskär is een goede spot en heeft een uitkijktoren. Tussen de keien, en jeneverbesstruiken laveer je hier naar de zuidpunt van het schiereiland. Ook de toren bij Torpfjärden in Jomala is een plek met veel vogelsoorten, aldus Visit Åland.
Wandelen 🥾
Vergeet naast je zwembroek ook je wandelschoenen niet. Er zijn in totaal meer dan 30 langeafstandswandelroutes op de Åland-eilanden. De wandelpaden zijn tussen de tien en zestig kilometer lang, korter kan uiteraard ook. In het najaar kun je de bessen en paddenstoelen plukken langs de paden. Een bekend wandelpad is Kumlinge Åttan (info-pdf). Deze achtvormige route voert langs een middeleeuwse kerk en de omringende natuur. Het eiland Kumlinge is te bereiken met de veerboten aan de oostzijde van de hoofdeilanden.
Op de hoofdeilanden, het vasteland van Åland zogezegd, kun je op diverse plekken mooi wandelen. Denk aan het al genoemde Herröskatan, Prästö en Bistorp. Rondom trekpleisters als Kastelholm en Bomarsund heb je ook mooie paden die je door een rotsachtige bos- en heidelandschap leiden. Ook heuvels als het kleine Kasberget in het zuiden en het uitgestrekte Geta in het noorden zijn de moeite waard om je wandelschoenen aan te trekken.
Kajakken 🛶
Je kunt op een paar plekken kajaks huren op Åland. De ondiepe kustwateren en de vele inhammen zijn meestal erg rustig en ideaal om te peddelen. Heb je nog niet zoveel ervaring? Dan is het slim om onder begeleiding het water op te gaan. Ook jezelf goed informeren bij de verhuurder is altijd een goed idee. Het blijft immers zeewater waarin je je bevindt.
Rondreizen op de Åland-eilanden
Het hoofdeiland heet Fasta Åland. Het is verreweg het grootste eiland van de archipel. Van oost naar west kun je zo’n 50 kilometer over de weg afleggen. Groter is het eiland niet. De kleinere eilanden in het zuiden en oosten bereik je per brug of met de lokale veerdiensten. Vanuit daar kun je zelfs verder naar het Finse vasteland. Meer informatie over de lokale ferry vind je op de website van Visit Åland. Er zijn op Fasta Åland ook busverbindingen om van A naar B te komen. Hou je van paardrijden? Weet dat er ook excursies in die hoedanigheid zijn op de Åland-eilanden.
Overnachten tijdens je vakantie 🏕
Er zijn een x-aantal campings verspreid over de eilanden. Ook hotels en vakantiehuizen zijn vanzelfsprekend aanwezig. Het verdient wel aanbeveling om tijdig te reserveren in het hoogseizoen. Zelf sliepen we in de B&B Villa Valentina, zeker een aanrader. Andere overnachtingsopties en leuke horeca hebben we op de kaart bovenaan de pagina gespeld.
Meer over Finland lezen
Behalve de Åland-eilanden belichten we ook andere plekken in en verhalen over Finland. Hieronder doen we een paar suggesties. Vier de zomer in Turku, boek een stedentrip naar Helsinki, apprecieer de lokale keuken, stap in de voetsporen van Alvar Aalto of beleef de wildernis van Fins-Lapland.
In 2026 tovert Oulu en het Noord-Finse achterland zich om tot cultuurhoofdstad van Europa. Verwacht kunst, natuur, moderniteit en traditie.
Bomarsund is één van de toeristische trekpleisters op de Ålandeilanden. Het bezoekerscentrum vertelt het verhaal van dit voormalige kustfort.
Het Paimio-sanatorium in Finland is een mensgerichte en functionalistische ‘healing machine’, ontworpen door Alvar en Aino Aalto.
We sommen de bekendste Finse schilders voor je op, bespreken hun meesterwerken en geven duiding bij de Finse gouden eeuw voor de kunsten.