De provincies van Noorwegen waren de laatste jaren op zijn zachtst gezegd een politiek hoofdpijndossier. Voor de vakantieganger en de schitterende bezienswaardigheden maakt dat gelukkig weinig uit. We spelden de fylker (provincies) van Noorwegen voor je op de kaart.
Coverfoto: iamnordic – Visit Telemark
In de Vikingtijd en de middeleeuwen werd Noorwegen bestuurd door verschillende lokale heersers en koningen. Veel van deze gebieden zouden de basis vormen voor de latere provincies van Noorwegen. Dat Noorwegen vanaf 1521 feitelijk bij Denemarken hoorde en tussen 1814 en 1905 bij Zweden veranderde daar weinig aan. De Noren noemen hun provincies ook wel fylker. Elke fylke bestaat uit kommuner (gemeentes).
In 2020 werden de 19 provincies van Noorwegen teruggebracht naar 11. De weerstand tegen die herindeling bleek zo groot dat de kiezer de zittende regering wegstemde. De nieuwe regering besloot daarop een aantal veranderingen terug te draaien en vanaf 2024 telt Noorwegen 15 provincies. Elke provincie biedt een unieke ervaring voor de vakantieganger en liefhebbers van natuur en cultuur. Laten we een reis maken door de provincies van Noorwegen.
Ontdek de 15 provincies van Noorwegen
1. Østfold
Hoofdstad: Sarpsborg
Østfold ligt in het zuidoosten van Noorwegen. Je treft er veel historische bezienswaardigheden en een robuuste kustlijn, vergelijkbaar met de Zweedse westkust. Denk aan kleurige bootshuizen, glooiende rotspartijen en gezellige haventjes. Wat kun je zoal doen in Østfold? Bezoek Frederikstad, een van de best bewaarde vestingsteden in Scandinavië. Nationaal Park Ytre Hvaler staat bekend om de unieke flora en fauna, onder en boven water. Het Haldenkanaal is een van de oudste sluizensystemen in Noorwegen en speelde ooit een sleutelrol in de industrialisatie van dit gebied. Deze waterweg leent zich voor een ontspannen boottocht met prachtig uitzicht op de heuvelachtige bossen.
2. Akershus
Hoofdstad: Oslo
Akershus omringt de stad Oslo en biedt een mix van stedelijke en landelijke gebieden. Hoewel de meeste toeristen in Oslo zullen blijven, heeft ook de provincie Akershus best wel wat voor je in petto. Bezoek het Kistefos-Museum, een uniek museum voor moderne kunst in een prachtig landschapspark met beeldhouwwerken en een oude papierfabriek. Eidsvollsbygningen is de plaats waar de Noorse grondwet werd ondertekend in 1814, toen de Deense heerschappij eindigde. Vandaag de dag is er een museum om de Noorse nationale trots luister bij te zetten. In de heuvels rondom Oslo is het mooi wandelen en kun je zelfs skiën in de winter. Oostelijk in Akershus loopt ook het hierboven al genoemde Haldenkanaal.
3. Buskerud
Hoofdstad: Drammen
De provincie Buskerud is een uitgestrekt berggebied in de binnenlanden ten noordwesten Oslo. Het oosten van de provincie bestaat uit middelgebergte. In het westen zitten de toppen van Hallingskarvet Nasjonalpark net onder de 2000 meter. Populair zijn onder andere de skipistes van Hemsedal, Norefjell en Geilo. Deze gebieden zijn perfect voor wintersport, maar zeker ook voor wandelvakanties in de zomer (vanaf mei/juni). Buskerud telt weinig steden. De stad Hønefoss is een van de uitzonderingen en zeker een bezoek waard. Als er in Noorwegen ergens ‘foss’ of ‘fossen’ te lezen valt, dan weet je dat er waarschijnlijk een waterval of stroomversnelling in de buurt is. Dat geldt ook voor Hønefoss dat een indrukwekkende waterval midden in de stad heeft. Zeker als er veel smeltwater is, raast het water hier met veel geweld door de rivier.
4. Innlandet
Hoofdstad: Hamar
Innlandet is ontstaan door een fusie van de provincies Hedmark en Oppland. Het gebied herbergt in Jotunheimen Nasjonalpark en de hoogste bergtoppen van Noorwegen. Het laat zich raden dat de provincie Innlandet uitermate geschikt is voor wandelvakanties. Behalve Jotunheimen is ook Rondane Nasjonalpark gewild bij outdoorliefhebbers. Meer zuidelijk is de Peer Gynt-weg en het Gudbrandsdal en aanrader. Hoewel er weinig steden in deze provincie zijn, is het wel de thuishaven van schaatsstad Hamar en Olympische stad Lillehammer. Die laatste is bekend van de Olympische Winterspelen in 1994.
5. Vestfold
Hoofdstad: Tønsberg
Vestfold heeft niet de hoge bergen van veel andere provincies in Noorwegen. Daarvoor in de plaats krijg je een groen heuvellandschap met her en der bijzondere rotsformaties. De kustlijn varieert van ruig in het zuiden tot betrekkelijk vlak in het oosten. De hoofdstad en kustplaats Tønsberg is de oudste stad van Noorwegen en zeker een bezoekje waard. Andere leuke kustplaatsen zijn Stavern, Horten en Larvik. Vestfold staat bekend als archeologische schatkamer. Er zijn bijvoorbeeld meerdere grafheuvels en Vikingbegraafplaatsen gevonden, waaronder het beroemde scheepsgraf van Gokstad (zie Wikipedia). De provincie is bovendien de plek van Kaupang, een van de belangrijkste handelscentra uit de Vikingtijd en vandaag de dag een bescheiden openluchtmuseum. Ook Midgard Vikingcenter is een interessante plek om het Vikingverleden te ervaren.
6. Telemark
Hoofdstad: Skien
De provincie Telemark en het plaatsje Skien zullen vooral bij de wintersportfanaten een belletje doen rinkelen. Anders dan vaak gedacht is de gelijknamige sport niet vernoemd naar de stad Skien. Het Telemarkskiën en de Telemarklanding (bij schansspringen) zijn echter wel naar de provincie vernoemd. De zuidkust van Telemark is net als de zuidkust van Vestføld: heuvelachtig met lage, ruige rotspartijen. De binnenlanden variëren van heuvelachtig tot bergachtig in het noorden. Voor fietsers ligt er een mooie route langs Telemarkskanalen. Er worden je een hoop hoogtemeters bespaard, maar je geniet wel van de spectaculaire omgeving. Het plaatsje Rjukan is een UNESCO-werelderfgoedlocatie. Het ligt tussen de Hardangerhoogvlakte en bergen als Gaustatoppen in. In die laatste berg ga je met een bergbaan ondergronds omhoog en kijk je ver over de omgeving uit. De Hardangerhoogvlakte bereik je met de historische kabelbaan Krossobanen. Hierin kun je ook je fiets meenemen.
Verder lezen: ‘Telemark: het beste van Noorwegen op één plek‘
7. Agder
Hoofdstad: Kristiansand
Agder is de zuidelijkste provincie van Noorwegen. In het westen vind je Magma Geopark, hoewel het grootste deel daarvan in Rogaland ligt. Het mooie is dat de kenmerkende rotspartijen ook in bijna heel Agder te zien zijn. Ga bijvoorbeeld op wandeltocht in natuurpark Skrelia. Tussen al die prachtige natuur liggen gezellige kustplaatsen. Denk aan Flekkefjord, Mandal, Lillesand, Grimstad en Arendal. De grootste stad is Kristiansand. Een leuke, levendige stad waar ook de veerboten uit het Deense Hirtshals aanmeren. De binnenlanden bestaan uit heuvels en middelgebergte. Het gebied is bosrijk, telt vele meren en weinig inwoners.
8. Rogaland
Hoofdstad: Stavanger
Rogaland is zoals hierboven al vermeld de provincie van Magma Geopark. Dit gebied met golvende rotsen en warme kleuren (gestold magma) beslaat het zuiden van de provincie. Volg je de kustlijn noordwaarts dan kom je in de regio Jæren. Dit gebied is betrekkelijk vlak en leuk om met de fiets te verkennen. Vanaf Stavanger beginnen de hoge, indrukwekkende fjorden, waar veel toeristen voor komen. De bekendste in Rogaland is de Lysefjord. De meest iconische bezienswaardigheden hier zijn Preikestolen en Kjeragbolten. Provinciehoofdstad Stavanger is een leuke, kleurrijke stad die zich de laatste eeuw ontwikkelde van historisch vissersstadje tot welvarende oliestad. De stad Haugesund heeft een rijke historie en is zeker een bezoek waard, al was het maar voor het Viking-openluchtmuseum van Avaldsnes. De vele eilanden tussen Stavanger en Haugesund hebben zo hun charme. Zo is er het Utstein-klooster op Mosterøy en zijn de tuinen van Flor og Fjære op Sør-Hidle misschien niet iets wat je in Noorwegen zou verwachten.
9. Vestland
Hoofdstad: Bergen
Vestland heeft met Bergen een unieke, historische Hanzestad in huis. De kades van de wijk Bryggen vormen het toeristische hart en de stad bruist van de leuke horeca. Vanuit het centrum kun je met kabelbaan Fløibanen bergopwaarts en genieten van het uitzicht over de noordelijkste wateren van de Noordzee. De provincie Vestland is perfect voor natuurliefhebbers met talloze wandelpaden, de grootste watervallen, adembenemende uitkijkpunten, gletsjers en diepe fjorden. Fjorden als de Sognefjord en de Nærøyfjord geven dramatische panorama’s en prachtige foto’s voor het thuisfront. Interessante, goed bereikbare uitkijkpunten zijn bijvoorbeeld: Stegastein (Aurlandfjord) of Gaularfjellet Utsikten. De nationale parken Folgefonna en Jostedalsbreen herbergen een van de grootste gletsjers in Europa. Bezoek voor een extra stukje cultuur bijvoorbeeld de Flåm-spoorbaan, de staafkerk van Borgund of Viking Valley in Gudvangen.
10. Møre og Romsdal
Hoofdstad: Molde
Møre og Romsdal geeft je de indruk dat deze provincie voortkomt uit een fusie van twee oorspronkelijke provincies van Noorwegen. Dat ligt net niets anders. De provincie bestaat al sinds de 17e eeuw. De provincienaam stamt uit begin vorige eeuw en komt voort uit de drie historische landschappen Sunnmøre, Nordmøre en Romsdal. Møre og Romsdal is onder andere beroemd om de Geirangerfjord en de spectaculaire Trollstigen-weg. De Atlanterhavsveien ligt wat meer in het noorden van de provincie en geldt dan weer als een van de mooiste autoroutes ter wereld. De (over land) afgelegen stad Ålesund is met zijn jugendstil-architectuur een van de mooiste steden van Noorwegen. Vanaf het uitkijkpunt boven de stad heb je een prachtig uitzicht op de omliggende eilanden en bergen. Datzelfde geldt ook voor de mooie rozenstad Molde. Vanaf het uitkijkpunt heb je schitterende panorama’s over de fjorden en bergen. Oostelijk in de provincie ligt Innerdalen een interessant stukje natuur. Alles in dit relatief kleine dal is sprookjesachtig. Het gebied is ook populair bij klimmers.
11. Trøndelag
Hoofdstad: Trondheim
Trøndelag is een van de bekendste provincies van Noorwegen en kent een rijke geschiedenis. Provinciehoofdstad Trondheim is zeker de vertolker van die naam en faam. Bezoek de Nidaroskathedraal, het belangrijkste pelgrimsoord van Noorwegen omwille van Sint-Olaf. Of vergaap je aan de kleurrijke oude huizen in het centrum van de stad. Een andere tip is de historische mijnstad Røros, die op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Voor wandelaars en outdoorliefhebbers is Blåfjella-Skjækerfjella Nasjonal Park interessant. Meer oostelijk dompelt Nasjonalpark Lierne je in Laplandse sferen, wat zo zuidelijk best bijzonder is. In dit afgelegen gebied, waar je zelfs niet overal bereik hebt met je telefoon, vind je glooiende bergen en hoogvlaktes waar vooral mossen (en rendieren) dominant zijn.
12. Nordland
Hoofdstad: Bodø
Nordland bestaat vooral uit heel erg veel natuur. Het gebied strekt zich uit langs de noordwestelijke kustlijn en is het bekendst om de Lofoten-eilanden. Verder zijn Vesterålen en de Svartisen-gletsjer gewilde bezienswaardigheden. Vesterålen is op zichzelf mooi, maar ook de uitgelezen plek om walvissen te spotten. Ga daarvoor naar Andenes, waar je het hele jaar door terechtkunt. Het gebied rondom hoofdstad Bodø heeft een van ’s werelds sterkste getijdenstromen. De beste plek om dat te aanschouwen is Saltstraumen. Bodø zelf is een leuke stad met de nodige musea. Vanuit de haven vertrekken veerboten naar de Lofoten en de afgelegen eilanden Værøy en Røst, onder andere bekend om de papegaaiduiker. In de stad Narvik vind je een interessant oorlogsmuseum, waar je meer leert over de gevechten tussen de Duitsers en de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog. Vanuit hier kun je ook doorsteken naar Zweeds Lapland. Bezoek aan de Noorse zijde van de grens vooral ook Rago Nasjonal Park waar het water zich spectaculair richting oceaan verplaatst. Het natuurpark heeft meerdere wandelroutes en hutten om in te slapen.
13. Troms
Hoofdstad: Tromsø
Troms is door de noordelijke ligging een van de meest fascinerende provincies van Noorwegen. Die lovende woorden dankt het zeker ook aan Tromsø. Er is misschien wel geen stad die zo noordelijk ligt als Tromsø en tegelijkertijd zo leefbaar is. Of je nu voor het noorderlicht of de middernachtzon komt, de stad heeft vele musea, gezellige bars en restaurants. De omgeving is uitermate geschikt voor late wintersportgangers. Op sommige plekken kun je nog in juni skiën. De Alpen van Lyngen bieden uitstekende mogelijkheden voor wintersport en zomerse wandeltochten. De omringende wateren zijn van november tot en met januari gevuld met haring en een feestmaal voor orka’s en bultruggen. Vanuit Tromsø kun je dan boottochten ondernemen om deze bijzondere dieren te spotten. In het Noord-Tromsmuseum bij het dorp Storslett ontdek je meer over de bijzondere ligging van en de culturen in de provincie Troms. Vanuit hier kun je ook langs de Reisaelva (rivier) landinwaarts. Dat doe je eerst over de weg, dan over water. Het brengt je in een dal met ongerepte natuur en uiteindelijk steile rotswanden en diepe kloven.
14. Finnmark
Hoofdstad: Vadsø
Finnmark is de noordelijkste provincie van Noorwegen. We rekenen Svalbard op de Noordpool overigens niet tot de provincies van Noorwegen. Dit afgelegen gebied heeft een unieke mix van desolate toendra enerzijds en lage naald- en berkenbossen anderzijds. Het is ook een belangrijke plek voor de Sami-cultuur. Het gebied kenmerkt zich door heuvels en middelgebergte. De bekendste plek is misschien wel de Noordkaap. Dit is (min of meer) de noordelijkste punt van Europa. Heel veel meer dan dat is er echter niet te beleven. Plaatsen als Honningsvåg, Vadsø en Kirkenes zijn niet groots, maar wel leuk om even te stoppen. Elk van deze plaatsen heeft een interessant museum. Landinwaarts ligt Kautakeino. Deze kleine plaats is een belangrijk centrum voor de Sami, met ook een Sami-universiteit. In Karasjok vind je een museum over de Samicultuur. Wandelaars kunnen ’s zomers terecht in Nationaal Park Varangerhalvøya. Dit frisse, grotendeels kaal-ogende schiereiland geeft je soms het gevoel op een andere planeet te zijn. Wie wat meer begroeiing wil, moet uit het kustgebied weg. Nationaal park Stabbursdalen geeft je het beste van de Laplandse natuur.
15. Oslo
Hoofdstad: Oslo
Oslo is zowel de hoofdstad als een aparte provincie. De stad is de laatste decennia booming en de gestegen welvaart in Noorwegen is er goed te merken. Oslo biedt alle culturele en historische bezienswaardigheden die je van een hoofdstad verwacht. Denk aan het Vigelandspark, een hypermodern nationaal museum en het Munch-museum. Architectonische trekpleister is onder andere het Operahuis in de haven. Vergane tijden herleven in de vesting van Akershus en het Norsk Folkemuseum. Oslo is ook een geweldige uitvalsbasis voor buitenactiviteiten, zo kun je met de metro naar de skipistes en skischans Holmenkollen aan de rand van de stad. Skiën kan natuurlijk alleen in de winter. ’s Zomers duik je hier meteen de natuur in. Op It’s Scandinavian lees je nog veel meer over het attractieve Oslo.
Meer over Noorwegen
Je hebt nu een indruk van de provincies van Noorwegen. Natuurlijk valt er nog veel meer te vertellen. Denk bijvoorbeeld aan de ‘Mooiste plekken in de natuur van Noorwegen‘ of deze overzichtspagina met reistips.
Jul i Vinterland is dé kerstmarkt van Oslo, en er is nog meer te beleven. De stad wordt almaar populairder bij de toeristen en kerstfans.
Ontdek de beste musea in Oslo: van de wereldberoemde kunst in het MUNCH en het National Museum tot de moderne kunst en architectuur.
Ontdek 10 bekende Noorse bands, van rauwe garagepunk tot dromerige folkpop. Leer meer over hun stijl, hits en opvallende feitjes.
De provincie Telemark in Noorwegen heeft alles voor een heerlijke vakantie. Of je nu graag wandelt in de bergen of kampeert met het gezin.