Wat kun je van het klimaat in Scandinavië verwachten? We vertellen over de verschillen, ontkrachten enkele hardnekkige vooroordelen en tippen de do’s en don’ts voor op reis.
Coverfoto: kunstmuseum Artipelag, in de archipel van Stockholm.
Klimaat Scandinavië: regen, kou of zonneschijn?
Het klimaat in Scandinavië verschilt per plek. De noordelijke ligging van het Scandinavische schiereiland betekent niet per definitie dat het er ook koud is. In de zomer kan het in Lapland ook dertig graden worden onder invloed van het Russische landklimaat. De Noorse Atlantische kust is erg nat. Hier botst de natte zeelucht op het Noorse gebergte. Door deze stijgingsregens valt er oostelijker een stuk minder neerslag. Zo heb je in de Noorse binnenlanden opvallend droge dalen en kent de Zweedse oostkust een vrij droog klimaat. Op het eiland Öland valt zelfs zo weinig regen dat er een zeer lokaal steppeklimaat heerst (natuurgebied Stora Alvaret). Wie echt niet van regen houdt, zou dus door slim te reizen weleens een hele droge vakantie kunnen hebben.
Kijken we naar de klimaatclassificatie van Köppen dan kent het noorden van Scandinavië (ten noorden van de lijn Oslo-Stockholm-Helsinki) een zogenaamd ‘dfc-landklimaat’met koele zomers, zonder specifieke droge seizoenen. In de Noorse bergen zien we een alpiene of toendraklimaat. Zuid-Zweden kent een dfb-landklimaat. Dat is een landklimaat zonder specifiek droge seizoenen, met warme zomers. Aan de Zweedse westkust, de Zuid-Noorse kust en in Denemarken zien we een vergelijkbaar gematigd zeeklimaat als in Nederland en België. Hier valt gemiddeld meer neerslag dan bij de landklimaten elders in Scandinavië.
Noord-Atlantische Drift
Interessant detail aan het Scandinavische klimaat en eigenlijk het hele Europese klimaat is de Noord-Atlantische Drift die relatief warm water naar de westelijke kustgebieden brengt. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de Lofoten niet alleen warmer en ’s winters ijsvrij, maar ook zeer voedselrijk, wat bijvoorbeeld veel vissen, walvissen en andere fauna trekt.
Het klimaat en de seizoenen in Scandinavië
Het fascinerende aan Scandinavië is dat de seizoenen overal op een ander moment beginnen. Als je in de lente of de herfst met de trein naar Zweeds Lapland reist, kun je gedurende de reis aan de bomen zien in welke fase het landschap verkeert. Je kunt dus letterlijk in de Stockholmse lente de trein nemen en in de Laplandse winter bij nationaal park Abisko eindigen. In de Noorse bergen liggen de seizoensverschillen nog dichter bij elkaar. Rij je in april door Noorwegen, dan kan het zomaar zijn dat je van een groen dal door een tunnel naar een ijzig en besneeuwd dal rijdt.
Scandinavië en het klimaat in de lente
In Denemarken, de zuidelijke Noorse kustgebieden en Zuid-Zweden begint de lente op een vergelijkbaar tijdstip als in Nederland en België. Zo begin mei staat alles in bloei. In de Noorse bergen ontdooit alles pas in mei en juni. Je kunt er rekening mee houden dat panoramawegen als de Peer Gynt-weg pas eind mei, begin juni opengaan. In Noord-Scandinavië kun je tot en met juni skiën, bijvoorbeeld bij Tromsø en Narvik. Zo rond midzomer (21 juni) is de zon zo sterk dat er ook in de bergen van Lapland geen houden meer aan is. Vanaf dan kun je overal je wandelschoenen aantrekken. Voor die tijd kan dat ook, maar moet je wel per plek uitzoeken of er sneeuw ligt, bijvoorbeeld via webcams.
Voor de meeste plaatsen in Scandinavië geldt dat de lente het droogst is en de herfst het natst. Dat komt doordat het water in de zomer opwarmt, waardoor er in de herfst meer water in de atmosfeer zit dan in de lente. Om diezelfde reden zien we een vrij droog klimaat in het noorden van Scandinavië. Het omliggende zeewater is altijd relatief koud, waardoor er ook minder regen valt dan zuidelijker.
Meenemen? In het zuiden, buiten de bergen kun je in mei vaak al een T-shirt aan. In de bergen en het noorden heb je echt nog een winterjas nodig.
Het klimaat in de Scandinavische zomer
De zomer is perfect om de bergen in te trekken of te toeven op een van de vele stranden. In Noord-Scandinavië is juli de warmste maand met gemiddeld twintig graden overdag. Hier gaat de zon wekenlang niet of nauwelijks onder. Dat noemt men de middernachtzon. Noorderlicht zien is dan niet mogelijk. In het midden van Scandinavië zijn de dagen ook erg lang en wordt het gemiddeld iets warmer. In Zuid-Scandinavië zijn de zomers vergelijkbaar met België en Nederland.
De kans op neerslag is aan het einde van de zomer ietsje groter dan aan het begin van de zomer. Daar staat tegenover dat je eindeloos veel emmers vol met vosbessen en blauwe bessen uit de Scandinavische wouden kunt verzamelen.
Meenemen? Zonnebril, zonnebrandcrème, muggenspray, T-shirt en zomerjas.
Het klimaat in de Scandinavische herfst
De herfst is de natste periode van het jaar. De Noorse westkust is het natst. De natuur blijft onverminderd mooi en de herfstkleuren nodigen uit voor heerlijke wandelingen. Waar in het hoge noorden en in de bergen de eerste sneeuw kan vallen, zijn de bossen in Midden- een Zuid-Scandinavië prachtig gekleurd. Afhankelijk van hoe noordelijk je bent, begint de herfst ergens in de loop van september of oktober. In de laaglanden van Scandinavië en aan de kust is het klimaat in de herfst vrij zacht. De gemiddelde dagtemperaturen variëren daar echter sterk, van 5-10 graden in het noorden tot 15-20 graden in het zuiden.
Veel Scandinaviërs trekken in de herfst de natuur in om paddenstoelen te verzamelen. Hoewel het wat frisser is in de maanden september en oktober, is het door de duisternis ook een mooie kans om noorderlicht te zien. Dat lukt vaak al in Midden-Scandinavië, zo boven de lijn Oslo-Stockholm-Helsinki. De laatste jaren is de zon erg actief, getuige ook het noorderlicht dat soms in Nederland te zien was.
Meenemen? Paraplu, wandelschoenen met genoeg profiel, een jas en een trui.
Het klimaat in de Scandinavische winter
Grote delen van Scandinavië veranderen elke winter in een sneeuwparadijs. In Lapland kan het -30 °C worden, terwijl het in het zuiden rond het vriespunt blijft. Net als in Nederland is sneeuw geen vanzelfsprekendheid in Denemarken en Zuid-Zweden. Het klimaat in de bergen en het noorden van Scandinavië is perfect voor wintersport, huskytochten en het noorderlicht. De toerismebranche in Scandinavisch en Fins Lapland draait daar goed op. Het noordelijke deel van de Botnische Golf bevriest en er worden autowegen over het ijs aangelegd. De Nederlandse schaatswereld heeft niet voor niets zijn weg naar Luleå gevonden. Op en boven de poolcirkel is er een aanhoudende poolnacht, waarbij de zon nauwelijks of niet opkomt. Vitamine D slikken wordt in deze gebieden aanbevolen door de gezondheidsinstanties.
Meenemen? Thermokleding, dikke winterjas en wintersportuitrusting.
Wanneer is de beste reistijd?
Met het klimaat in de diverse delen van Scandinavië in het achterhoofd: wanneer is de beste reistijd? Voor het maken van een roadtrip raden we juni tot en met augustus aan, waarbij je in het zuiden van Scandinavië ook voor mei tot en met september kunt gaan. Wandelen is het leukst van de lente tot en met de herfst. Die herfst begint in Noord-Scandinavië en in de bergen al eind augustus, begin september. In het zuiden van Scandinavië begint de herfst net als in Nederland pas echt in oktober.
De lente begint in april en kan in de bergen en Lapland tot in juni op zich laten wachten. Bessen en paddenstoelen verzamelen in de natuur doe je het beste van eind juli tot en met oktober. De wintertoeristen kunnen vanaf november en december in de meeste wintersportoorden terecht. De wintermaanden zijn ook ideaal om vanuit een stad als Tromsø orka’s en andere walvissen te spotten. In december en begin januari zijn deze dieren in baaien in de buurt te zien, wat weer afhankelijk is van waar de haringtrek naartoe voert.
Het klimaat in Scandinavië en reisinpiratie
Er is samenvattend dus niet één klimaat in Scandinavië. Er zijn natte kustgebieden in Noorwegen, er heerst een toendraklimaat op de hoogvlaktes en er zijn drogere landklimaten in Zweden en Lapland. De seizoenen beginnen niet overal tegelijk en de beste reistijd hangt af van je plannen. Op deze website lees je nog heel veel meer over het mooie Scandinavië, met volop inspiratie voor je volgende reis.
Op zoek naar een top 10 bezienswaardigheden in Kopenhagen? Van Glyptoteket tot aan plekken met modern Deens design, hier lees je het!
Wat zijn de mooiste meren van Zweden? Nou, het zijn er zoveel dat ze niet eens allemaal een naam hebben. Toch kom je hiermee een eind.
Een rondreis met eigen auto door Zweden plannen is niet per se moeilijk. Toch loop je makkelijk vast in de enorme hoeveelheid mogelijkheden.
Noorwegen is berucht om de vele regenval. Gelukkig zijn er ook verzachtende omstandigheden, naast conventionele middelen als de paraplu.