Categorieën
Lifestyle Reizen

Kerst Scandinavië: tradities en reistips

Kerst in Scandinavië draait om familie en gezelligheid. Naar buiten om te skiën of te schaatsen. Uitgebreid koken en natuurlijk cadeaus.

Kerst neemt een belangrijke plek in op de jaarkalender in Scandinavië. Het is een moment van bezinning en samenzijn met de familie. Scandinaviërs hebben vaak een week of langer vrij. Ze spenderen tijd met hun kinderen, koken uitgebreid, maken muziek, zingen in hun koor of gaan de natuur in. Ook als toerist kun je een stukje gezelligheid en traditie mee pakken.

Kerst en tradities in Scandinavië

De Scandinaviërs pakken goed uit met kerst. En geef ze eens ongelijk met zulke korte dagen. Kerst in Scandinavië duurt ongeveer 13 dagen. Natuurlijk ligt de apotheose bij kerstavond en eerste kerstdag. Hoe zit dat precies?

Een traditie die uit het westen van Zweden komt is dat kerst start op 13 december. Dit is de naamdag van de heilige Sint Lucia. Volgens de traditie worden gezinnen op die dag vroeg in de ochtend gewekt voor een ontbijt. Dit gebeurt door meisjes in witte gewaden, met kaarsjes op hun hoofd. Men eet dan de zogenaamde lussebullar. Dit zijn gele saffraanbroodjes. Bovendien staat pepparkaka (ontbijtkoek) op het menu. Wat niet voor de kleintjes is, is glögg. Het hoort bij deze dag en eigenlijk bij de gehele kersttijd. Vergelijk het met de Duitse glühwein.

Emelie Asplund/imagebank.sweden.se | De St. Lucia-viering op 13 december met lussebullar.

De kerstcadeautjes

Waar de kinderen in Engelstalige landen de cadeautjes op eerste kerstdag krijgen gebeurt dit in Scandinavië vaak al eerder, uiterlijk op kerstavond. Net als met Sinterklaas in Nederland is er in Scandinavië ook een traditie met je schoen of slof zetten. Vanzelfsprekend vervagen oude regionale gebruiken tegenwoordig en gaan families tegenwoordig steeds meer hun eigen weg.

In Zweden krijgen de kinderen hun cadeaus vaak op kerstavond uit handen van de kerst-tomten. Een soort van mythisch wezen, vergelijkbaar met een gnoom. In de praktijk is deze persoon een mengelmoes van de kerstman, sinterklaas en een gnoom. Vaak verkleedt een ouder persoon zich om de cadeaus te overhandigen. Niet heel verrassend: de kinderen moeten braaf zijn geweest, voor ze hun cadeaus krijgen.

Mikkel Heriba | Kerst in Denemarken.

Eten en drinken: julebord

Scandinaviërs eten met kerst van het julebord, vrij vertaald: kersttafel. Onderdeel van dit buffet zijn allerlei koude en warme gerechten. Het julebord hoort traditioneel bij kerstavond, maar wordt ook vaak door bedrijven georganiseerd voor werknemers. Zoals scholen in Nederland vaak ook een kerstontbijt organiseren voor de leerkrachten en leerlingen. Het wordt ook steeds lucratiever voor restaurants, die vaak al vroeg volgeboekt zitten in de dagen voor kerst.

Enkele traditionele gerechten die je op het julebord tegen kunt komen zijn het Deense risengrød, een soort van rijstepap. Ook schapenvlees en varkensvlees wordt vaak geserveerd, evenals de pittige worstjes (medisterpølse). Van oudsher wordt dit vlees geserveerd met zuurkool, spruitjes en lingonberry-jam (vossenbessenjam).

Gelukkig gaat het julebord met z’n tijd mee en zijn er ook steeds meer vegan-varianten. Denk aan gerechtjes met seitan, hummus, bieten en venkel.

Voor de visliefhebber is er de Lutefisk, een gerecht met witvis. In Finland noemen ze dit “Lipeäkala”. Hier wordt de witvis gekookt en met peper, witte saus en aardappelschotel gegeten. Wie niet vies is van een borrel kan uit de voeten met Glögg, kerstbier, julmust (wortelbier) en de Scandinavische sterke drank: Akvavit.

Natuurlijk is er nog ruimte voor een goed dessert. Zo eten ze in Zweden ‘Ris à la Malta’. Dit is een rijstpudding afgewerkt met sinaasappel. Ook het zogenaamde ‘knäck’ kun je terug vinden op het julbord. Dit is een Zweedse butterscotch toffee. In Finland is de Joulutorttu (kersttaart) traditie. Dit is een zoet deeggebakje met pruimenjam. Ook de IJslanders gaan met pruimenjam aan de slag in hun gelaagde cake Vínaterte.

Carolina Romare/imagebank.sweden.se | Het klassieke julebord.

Kerst in Scandinavië: Zweden

Anders dan je misschien zou verwachten moeten veel Zweden duimen voor een witte kerst. Vooral in de zuidelijke gebieden kan de sneeuw pas laat vallen. Het is niet alleen de romantiek van een witte kerst die het verlangen voedt. Het zijn ook de donkere maanden, die extra donker zijn zonder sneeuw. Is het eenmaal zover? Dan wordt er buiten rijkelijk geschaatst en geskied. De Zweden hebben ook een eigen woord voor kerstgezelligheid: Julmys.

Stockholm met kerst

In Stockholm wemelt het van de kerstmarkten en is er ook in december veel leven op straat. In openluchtmuseum Skansen wordt jaarlijks een grote kerstmarkt georganiseerd. Dit geldt ook voor de oude binnenstad, de Gamla Stan. Hier wordt al sinds de middeleeuwen jaarlijks kerst gevierd. Meer informatie vind je op VisitStockholm.

De actievelingen kunnen schaatsen op diverse ijsbanen in de stad. Dit kan bijvoorbeeld op de ijsbaan in het Vasapark of bij Kungsträdgården. In het Olympisch stadion van Stockholm kan elke winter gelanglauft worden. Hoewel het natuurlijk leuker is om dat gewoon in de natuur te doen.

Göteborg met kerst

De kerstbelevenis van Göteborg is vooral pretpark Liseberg. Dit is één van de oudste pretparken van Scandinavië, samen met Tivoli in Kopenhagen, Linnanmäki in Helsinki en Gröna Lund in Stockholm. Het pretpark wordt elk jaar helemaal op kerst voorbereid en opent speciaal voor de kerstmaanden de deuren, vanaf half november. Tickets reserveren wordt aanbevolen. Meer informatie vind je op de website.

Malmö met kerst

Malmö ligt op slechts een werkdag rijden van Nederland. En ook Malmö staat bekend om de kerstmarkten. Na een moeilijk coronajaar staat er dit jaar weer een heleboel op de planning. Interesse in een bezoekje? Kijk dan op de Zweedse kerstmarkt-website. Deze website is in het Zweeds en bevat tevens meer informatie over andere kerstmarkten in Zweden. Met Google Translate – pagina vertalen, kom je best een eind. 🙂

Meer basic informatie over het land Zweden? Lees dan hier verder!

Ulf Lundin/imagebank.sweden.se | Wafels eten op de kerstmarkt in Gamla Stan.

Kerst vieren in Scandinavië: Lapland

Ook in Lapland mogen de kerstmarkten niet ontbreken, zij het wat kleinschaliger en gemoedelijker. Het grote voordeel is dat je verzekerd bent van een witte kerst. En dat je er net als de kerstman op uit kan in een slede. Je kunt ook de ski’s onderbinden of sneeuwscootertochten maken over een bevroren rivier of meer. Het makkelijkst reis je door Lapland vanuit de mijnstad Kiruna. Vanuit hier kun je een auto huren en zelf op avontuur gaan in het winterwonderland. In Abisko, waar extreem weinig lichtvervuiling is, heb je de perfecte spot voor noorderlicht. Bovendien heb je vanuit hier een heleboel outdoor-activiteiten.

Andere optie is Jukkasjärvi, het dorp dat beroemd werd met het eerste ijshotel. Die beroemdheid heeft ook geleid tot een hoog kerstgehalte elk jaar, met heel veel lampjes en versieringen. Je kunt je voorstellen dat het ijshotel nogal snel volgeboekt is, zo rond de feestdagen. De prijzen zijn er ook naar.

Kerst Finland: Rovaniemi

De kerstman woont op de noordpool toch? Nou dat is echt zo en wel op de grens van de noordpool(-cirkel) een paar kilometer boven de Finse stad Rovaniemi. Toegegeven het is een beetje toeristisch. Máár als je echt een kerstliefhebber bent, dan mag je dit kerst-epicentrum van Scandinavië echt niet missen. Alle ins en outs vind je op Visit Rovaniemi. Combineer het vooral ook met andere winteractiviteiten in Lapland. Je vindt er alle ingrediënten voor een onvergetelijke kerstvakantie.

Meer basic informatie over het land Finland? Lees dan hier verder!

Tina Stafrén/imagebank.sweden.se | Een winterse fika in Liehittäjä, Zweeds Lapland.

Kerst in Scandinavië: Denemarken

Een witte kerst in Denemarken is ongeveer even schaars als in Nederland. Dat belet de Denen niet om er een groot feest van te maken met veel tradities. Elk jaar komt de kerstman op bezoek, de julemanden, met zijn elfjes. De cadeautjes worden meestal met kerstavond uitgepakt. Een typisch Deense kerstlekkernij zijn de æbleskiver. Dit zijn gefrituurde donuts met poedersuiker. Een beetje het oliebolidee dus.

Kerst in Kopenhagen

In Kopenhagen vind je elk jaar de drukbezochte kerstmarkt in stadspretpark Tivoli. Net als in andere steden in Scandinavië vind je overal lampjes op straat met kerst. De winkelcentra en winkelstraat Strøget worden druk bezocht voor de feestdagen. De ideale plek voor de laatste kerstinkopen of een leuke souvenir.

Ook in Kopenhagen vind je heel wat kerstmarken. Na een karig coronajaar met afgelastingen maakt de stad zich dit jaar weer op voor een extra hygge kerst. Zo is er jaarlijks een kerstmarkt in Christiania en bij Nyhavn. Ook de markt van Højbro Plads is bekend (website). De markten zijn perfect om over heen te wandelen en al die traditionele lekkernijen eens zelf uit te proberen.

Elke winter openen ook de schaatsbanen, neem bijvoorbeeld eens een kijkje bij Frederiksberg Runddel of Broens Ice Rink (website). Een ander sportief en bijzonder evenement is de St. Lucia-parade op 13 december. De parade gaat niet over de weg maar door de grachten van Kopenhagen. En dan hebben we het niet over rondvaartboten maar over kleine kajaks, versierd met lampjes.

Ben je benieuwd naar de basic informatie over het land Denemarken? Lees dan hier verder!

Kim Wyon | De kerstmarkt in Tivoli Kopenhagen

Kerst in Scandinavië: Noorwegen

Noorwegen is de ideale plek voor je kerstvakantie als je van én kerst én wintersport houdt. Om te beginnen vind je op Visit Norway een overzicht van de meest populaire kerstmarkten in het land.

Kerst in Oslo

Om kerst te vieren in de stad is Oslo de place to be. Heel december vind je hier op alle grote straten kerstversieringen. De kans op een witte kerst is bovendien vrij groot. En als er een witte kerst is dan is het tijd voor de toboggan run. Dit is een sledeparcours van twee kilometer lang, net buiten Oslo.

Vanaf midden november opent het Winter Wonderland zijn deuren in het centrum van Oslo. Op deze kerstmarkt kun je shoppen en opwarmen met een kopje gløgg. Hou je niet zo van de drukte, dan zijn er nog tal van kleinere kerstmarken verspreid door de stad. In het Folkemuseum op schiereiland Bygdøy vind je een authentieke kerstmarkt met aandacht voor de tradities van het verleden.

In dit artikel over Oslo leggen we ook kort uit wat je in de winter zoal kan doen in Oslo.

Het kerststadje van Noorwegen: Drøbak

Elk jaar trekken de inwoners van het Noorse Drøbak alles uit de kast voor kerst. Het is dan ook niet gek dat je hier zelfs buiten de kerstdagen terecht kan voor Kerst. In Tregaardens Julehus is het altijd kerst (website).

Kerst in Bergen

Bergen is de oude hanzenstad van Noorwegen. In het stadsdeel Bryggen vind je oude houten huizen met een kade en smalle straatjes achteraf. De ideale setting om de kerstverlichting op te hangen. Op het plein Festplassen vind je elk jaar een grote kerstmarkt met eetkrampjes en attracties. Bergen is ook beroemd vanwege het grootste peperkoek-miniatuurland ter wereld: Pepperkakebyen. Dat ziet er dan ZO magisch uit.

Meer informatie over het land Noorwegen? Lees dan hier verder!

Ormseth Pixabay | Skiën rondom Oslo

Kerst in Scandinavië

Dit was slechts een hele, kleine greep uit de dingen die je met kerst in Scandinavië kan doen. Elke middelgrote stad heeft zijn kerstmarkten en gezelligheid binnen en buiten. De kerstsferen ontbreken ook niet in de wintersportoorden. Denk aan het Zweedse Åre of Hafjell en Geilo in Noorwegen. Het laat ook zien dat je vakantie naar Scandinavië zich geenszins hoeft te beperken tot de zomer.