Categorieën
Finland Lifestyle

Het Finse onderwijssysteem

Waarom doen Finse scholieren het zo goed? En waarom hebben de lerarenopleidingen duizenden sollicitanten voor een honderdtal plekken?

Het Finse onderwijssysteem wordt al vanaf de jaren 2000 hoog aangeschreven. Op PISA-lijstjes zetelt Finland meestal in de top-5. PISA is een internationale organisatie die het onderwijs wereldwijd monitort en om de paar jaar met een overzicht komt. Samen met hun onderwijscollega’s uit Estland stelen de Finse leerkrachten de show in Europa. Andere landen die het op wereldtoneel hoog scoren zijn China, Singapore en Japan.

Wat is het geheim van het Finse onderwijssysteem? En waarom hebben de lerarenopleidingen in Finland duizenden sollicitanten voor een honderdtal plekken? Dit artikel maakt een rondje langs de velden.

Ethan Hu | Finse studenten hebben sneeuwpret.

De lange weg van het Finse onderwijssysteem

De vruchten die Finland nu nog steeds plukt zijn mede te danken aan onderwijshervormingen precies 50 jaar geleden. Toen verkoos Finland het Noordse schoolsysteem van buurland Zweden boven het Duitse en Nederlandse onderwijssysteem. Het ging op de eerste plaats om een bepaalde mindset die perfect paste bij de Scandinavische sociaaldemocratiën. De idee van inclusiviteit. Iedereen is gelijk en elk kind kan alles leren. Alleen kan niet elk kind alles op dezelfde manier leren en in hetzelfde tempo.

Een andere belangrijke zet was de lerarenopleidingen universitair maken. Daarbij is het goed om te weten dat de Finse overheid het onderwijs volledig financiert, voor elke Fin, van de basisschool tot en met de universiteit. Ook het nationale onderwijscurriculum werd vernieuwd. De klassen mochten niet groter zijn dan twintig leerlingen. Ook ging er domweg structureel meer geld naar het onderwijs. Iets als een Citotoets kennen de Finnen niet. Een belangrijk ijkpunt zijn de schoolprestaties over meerdere jaren. Kinderen die langer de tijd nodig hebben, krijgen die. Dergelijk bewustzijn zie je ook in Nederland steeds meer terug, bijvoorbeeld in het opkomende 10-14-onderwijs.

De leerkracht op een voetstuk

Het vak leraar staat in Finland hoog aangeschreven. De opleiding tot leraar is universitair en de sollicitantenlijst is soms wel tien keer zo lang als het aantal plekken. Dit geldt dus ook voor het beroep basisschoolleraar. Verrassend genoeg zien we die status niet eens zozeer terug in de salarisschaal. Als je het tenminste met Nederland vergelijkt. Zo verdient een Finse basisschoolleraar met 15 jaar ervaring om en nabij de 38.000 euro per jaar. In Nederland is dit maar liefst 61.500 euro per jaar (bron).

Scholen en leraren genieten meer vrijheid en vertrouwen dan in Nederland. De managementlaag is er beperkter. Ter illustratie van dat vertrouwen: de onderwijsinspectie is in de jaren 90 afgeschaft. Leerkrachten ervaren minder werkdruk en komen meer toe aan het stimuleren van de leerlingen. Dat komt ook doordat een docent in Finland maar drie tot vier lessen per dag geeft. Zo houdt hij of zij meer energie en creativiteit over om de lessen op hoog niveau aan te bieden. Less is more.

Het Finse onderwijssysteem draait om ontwikkeling

In Finland worden de peuters en de kleuters bewust vrij gelaten. Jonge kinderen leren spelend. Als je te veel op cognitieve ontwikkeling gaat zitten kan dit averechts werken en achterstanden opwerpen, zeker bij de kinderen die er nog niet klaar voor zijn. Hoewel leesvaardigheid en rekenen op Finse basisscholen belangrijk zijn, staan ook de andere vakken hoog aangeschreven. Denk aan wereldoriëntatie, muziek en sport. De gedachte hierachter is dat elk kind andere kwaliteiten heeft. Door te veel de nadruk op taal en rekenen te leggen, raak je kinderen met bijzondere talenten misschien kwijt. Ook de brede ontwikkeling van een mens laat zich niet slechts in taal en rekenen vangen.

Basisschool tot je 16e

Één van de unieke dingen aan het Finse onderwijssysteem is dat veel kinderen van verschillende leeftijden en niveaus bij elkaar zitten. De basisschool stopt dus niet op je 12e, maar op je 16e. De Finnen noemen dit peruskoulu. Op scholen wordt vaak met projecten in kleine groepen gewerkt. Klassen zijn überhaupt niet te groot en leerlingen en leerkrachten zijn bezig met de individuele leerbehoeften. Zo worden talenten ontdekt en ontwikkeld. Er is dan ook weinig stof standaard en methodisch op de peruskoulo. Ben je eenmaal 16 jaar? Dan kies je voor een richting in bijvoorbeeld het hoger beroepsonderwijs of de voorbereidende school op de universiteit.

Typisch Finse peruskoulu

Meer over het Finse onderwijssysteem

Leerkracht en schrijver Pasi Sahlberg geldt als een autoriteit op het gebied van Fins onderwijs. Hij deelt mee in de Finse visie op onderwijs. Zijn werk is toegankelijk op het internet:

Verder lezen over Finland?

Finland is een bijzonder land dat op tal van manieren zijn eigen gang gaat. Op It’s Scandinavian lees je er alles over.